Rookmelders verplicht in Vlaanderen: regels en plaatsing

In Vlaanderen is een rookmelder sinds 1 januari 2020 verplicht in alle woningen. Dat staat in de Vlaamse regelgeving over woningkwaliteit en geldt dus voor eigenaars en huurders. Een rookmelder verwittigt je vroeg bij brand, en dat kan levens redden. Op deze pagina lees je wat de regels zijn, waar je een melder plaatst, wat de norm betekent en wat het verband met je brandverzekering is. Voor een concrete situatie is de officiële bron altijd de Vlaamse overheid.

Wat zegt de Vlaamse regelgeving?

Volgens de website van het Vlaamse woningkwaliteitsbeleid (Vlaamse Codex Wonen) is minstens één rookmelder per bouwlaag van de woning vereist. De verplichting werd gefaseerd ingevoerd: voor nieuwbouw gold ze al vanaf 1 januari 2013, en sinds 1 januari 2020 geldt ze voor alle woningen in Vlaanderen. De verplichting geldt niet als de woning een automatische branddetectie-installatie met centrale heeft.

Regel	Wat geldt
Nieuwbouw	Verplicht sinds 1 januari 2013
Alle woningen in Vlaanderen	Verplicht sinds 1 januari 2020
Aantal	Minstens één melder per bouwlaag
Toestel	CE-markering en norm NBN EN 14604
Uitzondering	Woning met een automatische branddetectie-installatie met centrale

Het toestel moet CE-gemarkeerd zijn en voldoen aan de norm NBN EN 14604.

Bij de invoering in 2020 berichtte VRT NWS dat de rookmelder niet verplicht is gemaakt voor de brandverzekering en dat er geen systematische controles gepland waren. De verplichting bestaat toch, en bij een controle van de woningkwaliteit kan ontbrekende detectie een gebrek zijn.

Deze pagina gaat over Vlaanderen. In andere gewesten kunnen de regels anders zijn. Raadpleeg daarvoor de officiële sites van die gewesten.

Wie moet de rookmelder voorzien?

Volgens de uitleg van AXA moet de verhuurder de rookmelders aankopen en plaatsen, terwijl de huurder ze onderhoudt. Dat is een algemene verdeling; kijk in je huurcontract of er andere afspraken staan. Voor een eigenaar-bewoner is de eigenaar zelf verantwoordelijk. Lees ook brandverzekering voor een huis als huurder.

Waar plaats je rookmelders?

De Vlaamse regels spreken van minstens één melder per bouwlaag. Brandpreventie.be geeft in zijn uitleg aan dat je een melder best plaatst in de vluchtweg: hal, gang, overloop. Extra melders in elke slaapkamer, in de woonkamer, in de kelder en op zolder verhogen de kans dat je brand tijdig opmerkt.

Brandpreventie.be raadt af om rookmelders te plaatsen in de keuken, de badkamer en de garage (dat zijn plaatsen met stoom, damp of uitlaatgassen), nabij ventilatieopeningen en boven verwarming, omdat dat vals alarm kan geven. Volg ook de plaatsingsvoorschriften van de fabrikant.

Kleine tips voor het dagelijks gebruik

• Test je melder regelmatig met de testknop.
• Vervang de batterij wanneer het toestel een piepsignaal geeft.
• Stofzuig de melder af als er stof in zit.
• Laat een oud toestel vervangen als de fabrikant een levensduur vermeldt.

Rookmelder en CO-melder

Een rookmelder detecteert rook, niet koolmonoxide. Koolmonoxide (CO) is een geurloos gas dat vrijkomt bij onvolledige verbranding, bijvoorbeeld van een gasketel of kachel. De Vlaamse overheid voert campagne rond rookmelders en CO-intoxicatie. Een CO-melder is een apart toestel, met zijn eigen norm. Of er in je situatie een CO-melder nodig is, bekijk je op de officiële site van de overheid of bij een erkende installateur.

Verband met je brandverzekering

Volgens de berichtgeving bij de invoering is een rookmelder niet verplicht gemaakt voor een brandverzekering. Dat betekent niet dat het onderwerp in je polis nooit voorkomt.

Sommige polissen of aanbieders bespreken preventie en maatregelen; in welke mate dat de voorwaarden of de premie raakt, staat in de polis of bij de aanbieder zelf. Of een rookmelder je premie of voorwaarden raakt, is een afspraak tussen jou en je verzekeraar.

Wat de verzekering wel voor je doet bij brand, staat in dekt mijn brandverzekering. Hoe je schade meldt, lees je in schade melden bij je brandverzekering.

Dit zit gewoonlijk in een woonverzekering:

• Brand en ontploffing
• Storm, hagel en bliksem
• Waterschade
• Natuurrampen
• Inboedel
• Aansprakelijkheid
• Diefstal (vaak optie)
• Glasbreuk (vaak optie)
• Tuin (vaak optie)

Brand en bijstand bij de aanbieders

AXA vermeldt bij Comfort Thuis AXA Assistance (24/7), tijdelijke huisvesting bij onbewoonbaarheid en online schadeaangifte met een videospeurtocht en lekdetectie. DVV vermeldt bijstand 24/24 via Home Assistance DVV. KBC laat je schade 24/7 online melden via KBC Mobile. Dit zijn feiten uit de officiële informatie op het moment van schrijven. Het gaat om wat er gebeurt na een schade, niet om preventie.

Preventie in de praktijk

Naast rookmelders zijn er andere gewoonten die het risico op brand verkleinen:

• Laat een gasketel, kachel en schoorsteen regelmatig onderhouden.
• Laat een kaars of een bakpan nooit onbewaakt achter. Zie schade door brand in de keuken.
• Doe een laadkabel of stekkerdoos niet overbelast aan.
• Houd een vluchtplan in het gezin, met een afspraakplek buiten.
• Zorg dat de vluchtwegen vrij zijn.
• Bewaar belangrijke papieren op een veilige plek.

Voorbeeld

Stel (een verzonnen voorbeeld) dat een gezin in een rijwoning op twee bouwlagen woont. Er hangt een melder op elke verdieping, in de hal beneden en op de overloop boven.

Op een nacht ontstaat een brandje door een kortsluiting in een stekkerdoos in de woonkamer. De melder beneden slaat alarm, het gezin verlaat de woning en belt 112. De brand blijft beperkt. De schade aan het gebouw en de inboedel meldt het gezin daarna aan de verzekeraar, met foto’s.

De melders hebben geen schade voorkomen, maar ze hebben tijd gewonnen.

Wat als je geen rookmelder hebt?

Een ontbrekende rookmelder is volgens het Vlaamse woningkwaliteitsbeleid een gebrek aan de woningkwaliteit. Dat is een andere kwestie dan de verzekering: het gaat om de normen waaraan een woning moet voldoen, vooral bij verhuur. Heb je geen melder, dan is de oplossing eenvoudig en niet duur: een toestel met de juiste norm ophangen. Wie huurt en merkt dat er geen melder is, bespreekt dat met de verhuurder en houdt de afspraak schriftelijk bij.

Wat verandert er na een brand voor je verzekering?

Na een brand begint een dossier. Je meldt de schade, de verzekeraar stelt meestal een expert aan en je krijgt een voorstel van vergoeding. Een rookmelder is geen onderdeel van dat dossier, tenzij je polis het zelf vermeldt.

Het is wel verstandig om foto’s te bewaren van je woning en je spullen vóór er iets gebeurt, zodat je later gemakkelijker kunt aantonen wat er stond. Zie ook verzekerd kapitaal en ABEX-index voor het gebouw en gebouw en inboedel voor de inboedel.

Checklist: waar kijk je naar?

Veelgestelde vragen

Zijn rookmelders verplicht in Vlaanderen?

Ja, sinds 1 januari 2020 in alle woningen, volgens de Vlaamse Codex Wonen. Er moet minstens één melder per bouwlaag zijn.

Welke norm moet een rookmelder hebben?

CE-markering en conformiteit met NBN EN 14604, volgens de Vlaamse woningkwaliteitsnormen.

Is een rookmelder verplicht voor mijn brandverzekering?

Volgens de berichtgeving bij de invoering van de regel niet. Wat in jouw polis staat, lees je in de voorwaarden.

Wie plaatst de rookmelder in een huurwoning?

Meestal de verhuurder, terwijl de huurder voor het onderhoud zorgt. Dat staat bij voorkeur in het huurcontract.

Verlaagt een rookmelder mijn premie?

Dat kunnen we niet zeggen. Het hangt af van de aanbieder en de polis. Vraag het na bij de aanbieder.

Is een CO-melder hetzelfde als een rookmelder?

Nee. Een CO-melder detecteert koolmonoxide, een rookmelder detecteert rook. Het zijn aparte toestellen.

Wat doe ik bij brand?

Verlaat de woning, bel 112 en meld de schade later aan je verzekeraar. Zie schade melden.

Bekijk hieronder de aanbieders en ga rechtstreeks naar hun eigen site voor de actuele voorwaarden.